# Redactiestatuut en nazichtprocedure voor AI-ondersteunde publicaties

**Organisatie:** `[naam en ondernemingsnummer]`
**Versie:** 1.0
**Van kracht vanaf:** `[datum]`
**Herzieningsdatum:** `[datum + 12 maanden]`
**Goedgekeurd door:** `[naam, functie]`

---

## Waarom dit document bestaat

Artikel 50(4), tweede alinea van de AI Act verplicht organisaties om bekend te maken dat gepubliceerde tekst kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd, wanneer die tekst het publiek informeert over aangelegenheden van algemeen belang.

Die verplichting geldt niet wanneer aan twee voorwaarden samen is voldaan:

1. de inhoud heeft een proces van menselijke toetsing of redactionele controle ondergaan, en
2. een natuurlijke of rechtspersoon draagt de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie.

Dit statuut legt vast hoe onze organisatie aan beide voorwaarden voldoet, en maakt dat aantoonbaar.

> Dit document is een intern beleidsdocument. Het is geen conformiteitsverklaring en vervangt geen juridisch advies.

---

## 1. Toepassingsgebied

### 1.1 Dit statuut geldt voor

- `[bv. artikelen en blogposts op www.voorbeeld.be]`
- `[bv. de maandelijkse nieuwsbrief]`
- `[bv. publieke rapporten, whitepapers en persberichten]`
- `[bv. socialemediaposts op de bedrijfsaccounts]`

### 1.2 Dit statuut geldt niet voor

- Interne communicatie en interne documenten
- Privécorrespondentie en individuele klantcommunicatie
- Berichten in kleine, gesloten groepen
- Zuivere product- of dienstpromotie zonder claims over gezondheid, veiligheid, duurzaamheid of andere aangelegenheden van algemeen belang

> **Let op.** Zodra een reclametekst wél zulke claims bevat, valt hij onder dit statuut. Bij twijfel geldt dit statuut.

### 1.3 Welke AI-tussenkomst dit statuut activeert

| AI-tussenkomst | Valt onder dit statuut |
|---|---|
| Spellingcontrole, grammatica, opmaak, formaatconversie | Nee |
| Tekst schrijven of laten schrijven door AI | Ja |
| Herschrijven waarbij stijl, structuur of betekenis verandert | Ja |
| Samenvatten | Ja |
| Vertalen | Ja |

---

## 2. De eindverantwoordelijke

**Naam:** `[voornaam en achternaam]`
**Functie:** `[functie]`
**E-mail:** `[e-mailadres]`
**Telefoon:** `[telefoonnummer]`
**Plaatsvervanger bij afwezigheid:** `[naam, e-mail]`

Deze gegevens worden publiek gepubliceerd op `[URL van de colofonpagina]` en in het colofon van elke publicatie die onder dit statuut valt.

De eindverantwoordelijke:

- draagt de uiteindelijke juridische verantwoordelijkheid over de publicaties die onder dit statuut vallen;
- heeft de bevoegdheid om inhoud op inhoudelijke gronden goed te keuren, te wijzigen of te weigeren;
- kan die bevoegdheid uitoefenen zonder voorafgaande toestemming van derden.

> Zonder publieke bekendmaking van naam en contactgegevens is de uitzondering **niet** vervuld en geldt de labelverplichting alsnog.

---

## 3. Wat het nazicht inhoudt

Het nazicht is een doelbewuste inhoudelijke beoordeling door een bekwame persoon. Een controle die enkel spelling, taal of opmaak betreft, of die geautomatiseerd verloopt, volstaat niet.

### 3.1 Minimale controlepunten

Bij elke publicatie controleert de nazichter:

1. **Feiten.** Elke feitelijke bewering, elk cijfer, elke datum en elke naam is geverifieerd aan een controleerbare bron. Beweringen die niet verifieerbaar zijn, worden geschrapt of als inschatting gemarkeerd.
2. **Bronnen.** Verwijzingen bestaan echt, zeggen wat er beweerd wordt, en zijn actueel.
3. **Citaten.** Geen enkel citaat wordt toegeschreven aan een persoon of organisatie zonder verifieerbare bron.
4. **Wetgeving en normen.** Verwijzingen naar regelgeving zijn nagekeken op de officiële tekst en op geldigheid op de publicatiedatum.
5. **Betekenis en toon.** De tekst zegt wat wij bedoelen en past bij onze positionering.
6. **Evenwicht.** Geen eenzijdige voorstelling bij onderwerpen waarover redelijke meningsverschillen bestaan.
7. **Persoonsgegevens en derden.** Geen persoonsgegevens, klantnamen of vertrouwelijke informatie zonder grondslag of toestemming.
8. **Aansprakelijkheidsgevoelige claims.** Uitspraken over gezondheid, veiligheid, duurzaamheid, rendement of juridische gevolgen krijgen bijzondere aandacht.

### 3.2 Uitkomst

De nazichter kiest één van drie uitkomsten: **goedgekeurd**, **goedgekeurd na wijziging**, of **geweigerd**. Er is geen vierde optie. "Goedgekeurd onder voorbehoud" bestaat niet in deze procedure.

---

## 4. Geen AI-tussenkomst na het nazicht

Substantiële AI-tussenkomst ná het menselijke nazicht kan de uitzondering tenietdoen. Daarom geldt:

- de gepubliceerde tekst is exact de tekst die is nagekeken en goedgekeurd;
- er draait geen automatische herschrijving, SEO-optimalisatie, verkorting of samenvatting op de tekst bij publicatie;
- automatische vertaling naar andere taalversies is **niet toegestaan** zonder afzonderlijk nazicht van elke taalversie;
- automatisch gegenereerde intro's, samenvattingen of meta-omschrijvingen vallen onder een eigen beoordeling;
- plug-ins en publicatietools die inhoud aanpassen, worden vooraf geïnventariseerd en uitgeschakeld of afzonderlijk beoordeeld.

**Geïnventariseerde tools die inhoud kunnen wijzigen bij publicatie:**

| Tool | Wijzigt inhoud? | Maatregel |
|---|---|---|
| `[bv. CMS-plug-in]` | `[ja/nee]` | `[uitgeschakeld / apart nagekeken]` |

---

## 5. Registratie per publicatie

Van elke publicatie die onder dit statuut valt, houden we het volgende bij in `[bv. een spreadsheet, het CMS, een register]`:

| Veld | Toelichting |
|---|---|
| Titel en URL | Identificatie van de publicatie |
| Publicatiedatum | |
| AI-tussenkomst | Welke tool, en waarvoor gebruikt |
| Nazichter | Naam |
| Datum van nazicht | Vóór de publicatiedatum |
| Gecontroleerde punten | Verwijzing naar §3.1, met afwijkingen |
| Uitkomst | Goedgekeurd / goedgekeurd na wijziging / geweigerd |
| Wijzigingen na nazicht | Standaard: geen |

Bewaartermijn: `[bv. 5 jaar]`.

---

## 6. Colofonvermelding

Op `[URL]` en in het colofon van elke publicatie staat:

> Redactionele verantwoordelijkheid: `[naam]`, `[functie]`, `[organisatie]`. Contact: `[e-mail]`, `[telefoon]`. Alle publicaties op deze site worden vóór publicatie inhoudelijk nagekeken en op feiten gecontroleerd.

---

## 7. Wat er gebeurt als het nazicht niet plaatsvindt

Wordt een tekst gepubliceerd zonder inhoudelijk nazicht, dan is de uitzondering niet vervuld en geldt de labelverplichting. In dat geval:

1. wordt het label onmiddellijk toegevoegd boven of aan de top van de tekst;
2. wordt het EU-icoon gebruikt dat overeenstemt met de mate van AI-tussenkomst, of een gelijkwaardig label;
3. wordt de afwijking geregistreerd in het register uit §5;
4. beoordeelt de eindverantwoordelijke of de procedure aanpassing behoeft.

Het label mag niet uitsluitend onderaan de publicatie staan, niet uitsluitend in de algemene voorwaarden, niet verstopt onder menulagen, en niet pas zichtbaar worden na een handeling van de lezer.

---

## 8. Opleiding en bekendmaking

- Iedereen die publiceert, kent dit statuut. Bekendmaking gebeurt bij indiensttreding en bij elke herziening.
- Externe partijen die namens ons publiceren (bureaus, freelancers, uitbestede redactie) krijgen dit statuut als bijlage bij hun overeenkomst en bevestigen schriftelijk dat zij het toepassen.
- Dit statuut maakt deel uit van ons AI-geletterdheidsdossier onder artikel 4 van de AI Act.

---

## 9. Herziening

Dit statuut wordt herzien:

- minstens jaarlijks;
- bij elke wijziging van de AI Act of van de richtsnoeren bij artikel 50;
- bij ingebruikname van een nieuwe AI-tool in het publicatieproces;
- na elke geregistreerde afwijking.

| Versie | Datum | Wijziging | Goedgekeurd door |
|---|---|---|---|
| 1.0 | `[datum]` | Eerste versie | `[naam]` |

---

## Bijlage - Nazichtformulier

Eén exemplaar per publicatie.

**Titel:** `________________________________`
**URL:** `________________________________`
**AI-tool en gebruik:** `________________________________`

Gecontroleerd:

- [ ] Feiten geverifieerd
- [ ] Bronnen bestaan en kloppen
- [ ] Citaten verifieerbaar
- [ ] Wetgeving en normen nagekeken
- [ ] Betekenis en toon correct
- [ ] Evenwichtige voorstelling
- [ ] Geen persoonsgegevens of vertrouwelijke informatie zonder grondslag
- [ ] Aansprakelijkheidsgevoelige claims beoordeeld

**Uitkomst:** ☐ Goedgekeurd ☐ Goedgekeurd na wijziging ☐ Geweigerd

**Wijzigingen na nazicht:** ☐ Geen ☐ Wel, namelijk: `____________________`

**Nazichter:** `________________` **Datum:** `____________`