Artikel 50 AI Act: transparantie naar uw klanten en kandidaten

Wat houdt transparantie volgens Artikel 50 in?

Artikel 50 verplicht aanbieders van interactieve AI-systemen om het systeem zo te ontwerpen dat mensen uiterlijk bij de eerste interactie weten dat zij met AI communiceren. Gebruiksverantwoordelijken hebben daarnaast eigen bekendmakingsplichten voor deepfakes en bepaalde gepubliceerde AI-tekst over aangelegenheden van algemeen belang.

De transparantieplicht staat los van de risicocategorisatie. Een chatbot kan buiten de hoogrisicocategorie vallen en toch onder Artikel 50 vallen. Een hoogrisicosysteem kan tegelijk eigen informatieplichten hebben, maar valt niet automatisch onder elke afzonderlijke tak van Artikel 50.

Welke situaties vallen onder Artikel 50?

• Directe interactie met AI: aanbieders van chatbots, virtuele assistenten en stemgestuurde diensten moeten het systeem zo ontwerpen dat mensen weten dat zij met AI communiceren.
• Emotieherkenning en biometrische categorisatie: buiten high-risk contexten moet ook hier de betrokken persoon worden geinformeerd.
• Deepfakes: AI-gegenereerde of gemanipuleerde audio, beeld of video die lijkt op bestaande personen, plaatsen of gebeurtenissen moet als zodanig gelabeld worden.
• AI-gegenereerde tekst over algemeen belang: als u AI-tekst publiceert over zaken van algemeen belang moet duidelijk zijn dat de tekst kunstmatig is gegenereerd, behalve wanneer er menselijke redactie aan vooraf ging.

Hoe schrijft u een duidelijke chatbotmelding?

Bepaal eerst of u aanbieder of gebruiksverantwoordelijke bent. Bij een ongewijzigd leveranciersproduct rust Artikel 50(1) op de aanbieder. Wie een chatbot zelf bouwt, substantieel aanpast of onder de eigen naam op de markt brengt, kan zelf aanbieder worden. Een duidelijke melding bij de start van het gesprek kan bijvoorbeeld luiden: "U communiceert met een AI-assistent. Voor complexere vragen verbinden wij u graag door met een collega." voldoet als heldere basisformulering.

De kennisgeving moet zichtbaar zijn voor de interactie begint, niet verstopt in een klein voettekstje. Geluidsbots horen de mededeling ook hoorbaar te brengen aan het begin van het gesprek. In een Compliance Sprint leveren wij standaard kant-en-klare formuleringen voor alle gebruikelijke situaties.

Welke regels gelden voor AI-gegenereerde inhoud?

De bekendmakingsplicht voor tekst geldt wanneer AI-tekst gepubliceerd wordt om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang. De redactionele uitzondering vereist twee cumulatieve voorwaarden: inhoudelijk menselijk nazicht of redactionele controle, en redactionele verantwoordelijkheid bij een natuurlijke of rechtspersoon. Oppervlakkige taalcontrole alleen volstaat niet.

Voor publicaties buiten die wettelijke plicht kan een vrijwillige vermelding nog steeds passend zijn, bijvoorbeeld als korte toelichting onder het artikel: "Dit artikel is opgesteld met ondersteuning van AI-tools en redactioneel nagekeken door [naam]." Dat is goed ondernemerschap en bouwt vertrouwen op.

Hoe plaatst u de officiële EU-iconen correct?

Het AI Office gebruikt de namen Basic icon, Fully AI-Generated en Partially AI-Modified. Het gekozen icoon moet duidelijk zichtbaar zijn, buiten zones met tussenliggende platformoverlays. Bij beeld en video wordt het rechtstreeks in het mediabestand opgenomen, zodat het ook bij een screenshot, download of herdeling zichtbaar blijft. Een label in de caption alleen is daarvoor niet voldoende.

Voor zeer korte tekst kan een interactieve tweede laag worden gebruikt. Het icoon moet dan duidelijk aangeven dat extra informatie beschikbaar is en de uitleg moet met toetsenbord en ondersteunende technologie navigeerbaar zijn.

Wat moet u melden bij deepfakes en synthetische media?

Voor AI-gegenereerde audio, beeld of video die realistische personen, plaatsen of gebeurtenissen toont, geldt een striktere regel: ook wanneer er menselijke redactie aan voorafging, moet u duidelijk maken dat het materiaal kunstmatig werd gemaakt. Voor marketing-toepassingen die deepfake-technologie inzetten is dit cruciaal.

Voor evident artistiek, creatief, satirisch of fictief deepfakewerk verdwijnt de plicht niet volledig. De bekendmaking mag wel op een passende manier gebeuren die de vertoning of beleving van het werk niet belemmert.

Welke uitzonderingen bevat Artikel 50?

Naast de redactionele uitzondering geldt een beperkte wettelijke opsporingsuitzondering. De bekendmakingsplicht vervalt wanneer het gebruik van deepfakes of gepubliceerde AI-tekst over algemeen belang uitdrukkelijk bij wet is toegestaan om strafbare feiten op te sporen, te voorkomen, te onderzoeken of te vervolgen. Een contractuele opdracht of een algemene fraudepreventiedoelstelling volstaat niet zonder aantoonbare wettelijke grondslag.

Niet alles wat AI is, valt onder de transparantieplicht. Tools die u zuiver intern gebruikt voor uw eigen werk zonder dat klanten of derden er rechtstreeks mee te maken krijgen, zijn vrijgesteld. Standaard productiviteitstools (Copilot in Outlook, AI-suggesties in uw CRM voor uw eigen medewerkers) blijven dus buiten schot.

Ook tools waarvan het AI-karakter overduidelijk is uit de context, zoals een algemeen bekend taalmodel waarmee een klant zelf direct praat, kunnen vrijgesteld zijn. De redenering is dat als de context al transparant is, een herhaalde kennisgeving overbodig wordt. Voor een high-risk toepassing gelden vaak nog strengere, eigen transparantieregels uit Annex III.

Welke officiële bronnen verduidelijken Artikel 50?

De volledige tekst van Artikel 50 op EUR-Lex bevat de exacte juridische formulering. Het AI Office heeft aanvullende voorbeelden gepubliceerd over wat een correcte transparantieverklaring is.