Wat is artificiele intelligentie? Definitie en praktische voorbeelden

Hoe definieert de wet AI

Artikel 3 van de AI Act geeft de juridische definitie. Een AI-systeem is software die met enige mate van autonomie werkt, die zich kan aanpassen na inzet, en die uit input voorspellingen, content, aanbevelingen of beslissingen genereert die fysieke of virtuele omgevingen beinvloeden. Deze definitie is overgenomen van de OESO en is bewust ruim opgevat zodat de wet relevant blijft naarmate de technologie evolueert.

Drie kenmerken keren terug. Autonomie betekent dat het systeem zonder constante menselijke tussenkomst werkt. Adaptief vermogen betekent dat het zich kan aanpassen of bijleren. En output-generatie betekent dat het iets nieuws produceert: een voorspelling, een tekst, een beeld, een score. Software die enkel vooraf geprogrammeerde regels toepast, valt typisch niet onder AI in deze betekenis.

Welke vormen van AI zijn er

In de praktijk komen drie grote categorieen voor. Machine learning is de meest verspreide vorm: een systeem leert patronen uit data en gebruikt die om nieuwe gevallen te beoordelen. Voorbeelden zijn spamfilters, fraudedetectie en voorspellende kredietscoring.

Generatieve AI is wat de laatste jaren snel verspreid raakt. Deze systemen genereren nieuwe inhoud op basis van een prompt. ChatGPT, Claude, Midjourney en Copilot vallen hier allemaal onder. Ze zijn krachtig maar ook foutgevoelig, en hun output vraagt menselijke controle voor publicatie of beslissing.

Beslissingsondersteunende systemen zijn de derde categorie. Zij analyseren data en stellen handelingen voor: een aanbevelingsmotor in een webshop, een matching-algoritme in HR, een routeplanner in logistiek. Ze zijn vaak ingebed in bestaande software zonder dat de gebruiker beseft dat er AI achter zit.

Praktische voorbeelden in een KMO-context

AI is vandaag overal aanwezig in bedrijfssoftware, vaak ongezien. Enkele veelvoorkomende voorbeelden:

• Microsoft 365 Copilot stelt antwoorden voor in Outlook en samenvattingen in Teams
• LinkedIn Recruiter matcht kandidaten op vacatures via AI-scoring
• Boekhoudsoftware zoals Yuki of Exact gebruikt AI om facturen te herkennen en automatisch te boeken
• CRM-systemen zoals HubSpot en Salesforce hebben lead-scoring en voorspellende verkoopfuncties
• Chatbots op uw eigen website beantwoorden klantvragen met AI-modellen
• Anti-virus en security-tools detecteren bedreigingen met machine learning

Veel hiervan valt onder minimaal risico, maar dat ontslaat u niet van de verplichting om er een register van bij te houden en uw personeel AI-geletterd te maken op het niveau dat past bij hun gebruik.

Wat is geen AI volgens de verordening

Niet elke vorm van automatisering is AI. Een rekenblad met formules, een database-zoekfunctie of een eenvoudige if-then regel valt niet onder de definitie. Ook software die enkel statistische analyses uitvoert volgens vaste methoden, zonder leerproces of autonomie, wordt doorgaans niet als AI beschouwd.

De grens is niet altijd duidelijk. Een spamfilter dat op vaste regels werkt is geen AI, maar een spamfilter dat zich aanpast op basis van wat u markeert wel. Bij twijfel adviseren wij om het systeem in uw AI-register op te nemen en de risicocategorie eerder ruim dan eng te interpreteren.

Waarom de definitie van belang is voor compliance

Of iets als AI gekwalificeerd wordt bepaalt of de AI Act erop van toepassing is. Bij een audit zal de toezichthouder kijken naar wat er werkelijk in de organisatie aanwezig is, niet naar wat de leverancier toevallig zo verkocht heeft. Een commerciele tool zonder AI-stempel die wel onder de definitie valt, telt mee. Een tool die zichzelf graag AI noemt maar in feite vaste regels uitvoert, telt niet mee.

In een Quickscan beoordelen wij elke tool op deze juridische definitie en niet op marketing-taal. Dat scheelt u de tijd om zelf in elke productspecificatie te duiken.

Externe bronnen

De OESO-definitie van AI ligt aan de basis van de definitie in de AI Act. Het Europees AI Office publiceert ook nadere guidance over wanneer een systeem onder de wettelijke AI-definitie valt.